Хараҕа Үлдьүҥэхтээх кыбаартал эдэр ыччаты угуйар

11 февраля 2019, 16:29

Хара нэһилиэгин саҥа кыбаартала уонна түөлбэтэ – Үлдьүҥэхтээх Мэҥэ Хаҥалас олоҕун-дьаһаҕын биир дьоһун чахчыта буолан сайда, киэркэйэ турар. Саҥа кыбаарталы өрөспүүбүлүкэ ситэриилээх былааһын үрдүкү салайааччылара кыттыылаах үөрүүлээх аһыы тэрээһинэ буолла. Бэйэтэ туспа гаас оттуктаах хочуолунайдаах, аспаалламмыт уулуссалардаах, оҕо саадтаах, инникитин оскуолалаах, элбэх кыбартыыралардаах дьиэлэрдээх буолуохтаах кыбаартал буолбут алааһы эдэр ыаллар түөлбэ оҥостон олорбуттара хаһыс да сылыгар барда.


Хараҕа Үлдьүҥэхтээх саҥа кыбаартал аһыллыыта буолла. Федеральнай бырагырааманан тутуллар түөлбэ салгыы кэҥиир, сайдар кэскиллээх. Ол эрээри ону тэҥэ олохтоохторго үлэ миэстэтин хааччыйыы боппуруоһа үөскүүр. Олохтоох дьаһалта итиннэ күүскэ ылсан үлэлиэн наада.

Өрөспүүбүлүкэбит үрдүкү салайааччылара Үлдьүҥэхтээх алааска олохсуйбут эдэр ыалларга – Адамовтарга уонна Захаровтарга сылдьан, дьиэлэрин-уоттарын көрдүлэр, хаһаайыттары кытары сэһэргэстилэр. Павел Адамов Хара төрүт дьонун ыччата, “Туйгун” агрокластер резиденэ, сүөһү иитиитин утумун сорунуулаахтык салҕыы сылдьар. Оттон Юлиан Захаров Нам улууһун ыччата, Хара нэһилиэгин иккис дойду оҥостон дьиэ-уот туттан олорор. Салгыы үрдүк сололоох ыалдьыттар соторутааҕыта аһыллыбыт гааһынан оттуллар блок-модуль хочуолунайга сырыттылар. Икки оһохтоох хочуолунайга Петр Гаврильев, Данил Павлов, Петр Александров оператордыыллар. Билиҥҥитэ хочуолунай оҕо саадын эрэ сылытан турар. Тутуулар салҕаннахтарына, хочуолунайга оскуола уонна элбэх кыбартыыралаах дьиэ холбонуохтаахтар.

Ыалдьыттар салгыы икки этээстээх “Кэрэчээн” оҕо саадыгар сылдьан, уһуйаан аһыллыытын тэрээһинигэр кытыннылар. Иитиллээччилэр уонна үлэһиттэр уус-уран туруорууларын көрдүлэр. Баһаартан уонна терроризмтан сэрэхтээх буолуу аныгы ирдэбиллэринэн тутуллубут оҕо саадыгар 33 үлэһит үлэлиир. Ол иһигэр 10 иитээччи, 2 асчыт, таҥас сууйааччы, 3 харабыл, методист, хаһаайыстыбаны салайааччы үлэлииллэр. Кэлэктииби Мария Ширяева салайар. Оҕо саада 90 миэстэлээх буоллаҕына, билигин 117 иитиллээччилээх. Иитиллээччитин ахсаана өссө элбиир чинчилээх. Тутааччылар чуолкайдаабыттарынан, оҕо саадын уопсай иэнэ 1700-кэ кыбадыраат миэтэрэ. Тутуу суумата 120 мөлүйүөн кэриҥэ солкуобайга тэҥэнэспит.

Тэрээһин өрөгөйдөөх чааһа эмиэ саҥа “Чыпчаал” успуорт комплексыгар ыытылынна. “Үлдьүҥэхтээх” кыбаартал символическай күлүүһүн нэһилиэк баһылыгар Дария Назароваҕа Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Алексей Стручков туттарда. Итини таһынан, Дария Ивановнаҕа өрөспүүбүлүкэбит “Гражданскай килбиэн” бэлиэтэ туттарылынна. Кыбаарталы былааннааһыҥҥа быһаччы үлэлэспит “Туйгун-проект” ХЭУо кылаабынай архитекторыгар Елена Ивановаҕа “Саха сирин Бочуоттаах архитектора” аат иҥэрилиннэ. Тэрилтэ генеральнай дириэктэригэр Вячеслав Ващенкоҕа СӨ Тутууга уонна архитектураҕа министиэристибэтин Бочуотунай гармотата ананна. Тэрээһиҥҥэ “Арктика-Строй”, “Монтаж-Сервис”, “Электромонтаж” хааччахтаммыт эппиэтинэстээх уопсастыбалар Хара нэһилиэгин саҥа кыбаартала тутуллуутугар үтүөлэрэ, кылааттара ахтылынна, салайааччылара, исписэлиистэрэ, хос бэдэрээтчиттэрэ наҕараадаланнылар.

Тэрээһиҥҥэ сүрүн кыттааччыларынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Алексей Стручков, Тыа хаһаайыстыбатын миниистирэ Александр Атласов, улуус баһылыга Николай Старостин, баһылыгы бастакы солбуйааччы Владимир Птицын, тутуу боппуруостарыгар солбуйааччы Александр Куличкин, Ил Түмэн тыа сиригэр уонна аграрнай бэлиитикэҕэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Находкин, наукаҕа, үөрэхтээһиҥҥэ, култуураҕа,информацияны маассабайдык тарҕатар эйгэлэргэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар сис кэмитиэтин чилиэнэ Юрий Баишев, оройуон дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Павел Сазонов, улуустааҕы үөрэх управлениетын начаалынньыга Ирина Черкашина уонна Хара нэһилиэгин баһылыга Дария Назарова кытыннылар. Алааска бөһүөлэк өртүттэн киирии суолга аалай лиэнтэни кырыйдылар.

Александр Атласов маннык федеральнай бырагыраама 2014 сылтан өрөспүүбүлүкэбитигэр үлэлээн кэлбитин иһитиннэрдэ. Николай Старостин улуус бэдэрээтчиттэргэ иэһэ-күүһэ суох үлэлэһэн иһэрин эттэ. Саҥа кыбаартал тутуутун уопсай суумата, оскуоланы ааҕан туран, 600-кэ мөлүйүөн солкуобай буолуохтаах. Баһылык тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ тыа сиригэр дьиэ туттууга көмө кубуотатын улаханнык үрдэппитин махтана бэлиэтээтэ. Былырыын 22 кубуота буоллаҕына, быйыл 33 кубуота көрүллүбүт. Нэһилиэк олохтоохторугар Николай Старостин “Мэҥэ аат” Бочуот кинигэтигэр Дария Назарова аата-суола киллэриллибитин иһитиннэрдэ. Кырачааннары иитии үлэтин бэтэрээнигэр Мария Лукинаҕа “СӨ үөрэҕириигэ систиэмэтин Бочуоттаах бэтэрээнэ” аата иҥэрилиннэ.

Нэһилиэк баһылыга Дария Назарова Хара нэһилиэгэ үүнэр-сайдар кэскиллээҕин бэлиэтээтэ. Кини баһылыгынан талыллан бастакы болдьоҕор үлэлиир кэмигэр Хара нэһилиэгэр олохтоох быһыытынан 1045 киһи сурулла сылдьар эбит буоллаҕына, билигин 1551 киһи киирбит. Барыта 289 үөрэнээччилээх буоллахтарына, билигин нэһилиэккэ бэйэтигэр 184 оҕо, оттон 105-һэ Майаҕа үөрэнэр эбит. Онон, саҥа оскуола үөрэнээччилэрин ахсаана үгүөрү буолар чинчилээх. Эдэр ыччат Хара нэһилиэгэр кэлэн олохсуйар. Улуус иһиттэн эрэ буолбатах, атын улуустартан көһөн кэлэн олохсуйар дьон эмиэ баар. Дария Назарова өрөспүүбүлүкэ да, Россия да туһааннаах министиэристибэлэригэр саҥа кыбаартал тутуллуутун өйүүр үтүө дьон баар буоланнар, Үлдьүҥэхтээх түөлбэтэ олох чаҕылхай көстүүтэ буолар кыахтаммытын бэлиэтээн эттэ. Манна төннөн кэлэн олохсуйуу баар буолбут. “Биһиги үлдьүҥэхтээхтэрбит” диэн киэн тутта ааттанар дьон ахсаана хаҥыы турар. Эдэр көлүөнэ элбэҕэ үөрдэр. Баһылык Хара нэһилиэгин Бочуоттаах гражданина аат туоһу суруктарын улуус баһылыгар Николай Старостиҥҥа, Чурапчы улууһун дьаһалтатын экэниэмэкэҕэ дириэксийэтин салайааччытыгар Николай Петровка, “Арктика-Строй” ХЭУо генеральнай дириэктэригэр Иван Никифоровка туттарда.

Ааптар: Аркадий ИННОКЕНТЬЕВ

Читать оригинал статьи и комментарии на Ulus.Media
$:63
:71
¥:91
$9738.16
в Якутске 17°
завтра 14°